XE BUS KHỞI HÀNH TỪ HÀ NỘI ĐI LÀO
- Hà Nội – Viêng Chăn: 600,000đ/vé
- Hà Nội – Savana Khẹt: 800,000đ/vé
- Hà Nội - Xiêng Khoảng: 700.000 đ/ vé
- Hà Nội - Tha Khet: 800.000 đ/vé
- Thời gian khởi hành: 18h.30 hàng ngày
- Thời gian: 22 tiếng – 25 tiếng
Xiêng Khoảng và bí ẩn cánh đồng chum
TTO - Những chiếc chum đá vẫn lặng lẽ nhẫn nại chôn chân trên cánh đồng.
Bí ẩn và hiện hữu cùng tồn tại nơi đây. Thuở nào xa xưa, cánh đồng đã
chứng kiến sự ra đời và tồn tại của những chiếc chum đá? Đá ngàn đời vẫn
lặng lẽ ôm giấu sự thật và chẳng thể cất lời. Thấy cuộc đời chỉ là một
thoáng ngắn ngủi, chỉ có đất trời là mãi mãi trường tồn…
Mặc mưa nắng và bom đạn chiến tranh, cánh đồng chum vẫn trầm mặc cùng thời gian
Anh bạn tôi, giám đốc một công ty du lịch đang làm ăn ở Campuchia muốn
sang Lào khảo sát để chuyển hướng mở tour qua đó. Anh rủ tôi đi Xiêng
Khoảng (Xieng Khuoang) thăm cánh đồng chum, tôi nhận lời ngay vì cũng đã
nghe nhiều về nơi này và mong muốn có dịp tới thăm. Đoàn chúng tôi gồm
năm người: ba người Việt, một người Campuchia và anh lái xe người Lào.
Thế là đủ đại diện ba nước khu vực Đông Dương.
Ngã ba Núi Kun
Sản vật địa phương ở chợ Núi Kun
Từ Viêng Chăn đi về phía bắc theo quốc lộ 13 khoảng 225km đến ngã ba
Phou Kuod (Núi Kun), từ đó đi thẳng đến Luang Prabang. Chúng tôi rẽ
phải sang đường đi Xiêng Khoảng. Xiêng Khoảng nằm ở hướng đông bắc xứ
Lào, địa thế núi non trùng điệp, độ cao từ 1.500 đến 2.000m, do đó khí
hậu mát mẻ quanh năm.
Phôn-xa-vẳn (Mương Phonesavanh) - thủ phủ của tỉnh Xiêng Khoảng - cách
Viêng Chăn 435km về phía đông bắc. Xiêng Khoảng có diện tích 15.880 km2
với dân số khoảng 23.000 người. Dân trên địa bàn Xiêng Khoảng gồm: Thai
Đăm (Thái đen), Mông (Lào Sủng), Lào Lùm và người Việt. Ngã ba Phou Koud
có chợ của người Lào Sủng, bán các sản phẩm họ tự làm ra như dao, cuốc,
xẻng... và sản phẩm từ trồng trọt như phắc kạt (rau cải), no mạy
(măng), mặc xu ( ngọn su su)…
Xiêng Khoảng có đỉnh Phu Bia cao 2.820m so với mực nước biển. Đây là
đỉnh cao nhất của đất nước Lào. Đường đi quanh co hiểm trở qua núi đồi,
thung lũng. Hai bên rừng cây ngút ngàn, nước từ núi cao đổ xuống tạo nên
phong cảnh hùng vĩ thơ mộng. Hầu hết thị xã, thị trấn của Xiêng Khoảng
đã bị phá hủy hoàn toàn bởi bom Mỹ trong thời gian chiến tranh. Tỉnh lỵ
của Xiêng Khoảng được xây dựng lại sau năm 1975.
Chúng tôi đến tỉnh lỵ vào lúc ngả chiều, nắng vàng đã đổ dài trên các
triền đồi. Phôn-xa-vẳn nằm dưới thung lũng, có diện tích 4.500km2 với
những đồi thông mơ mộng, những cánh đồng lúa nước, lúa nương và từng đàn
gia súc thong thả gặm cỏ trên những đồng cỏ mênh mông. Buổi chiều từ
trên cao nhìn xuống nắng vàng xuyên qua hàng thông. Từng cột khói trắng
thong thả bay lên, cảm giác thật yên ả, thanh bình.
Xiêng Khoảng nổi tiếng với cánh đồng chum (tiếng Lào là Thồng Hảy Hín,
tiếng Anh là Plains of Jars). Chum rải rác khắp địa phận Xiêng Khoảng,
tập trung ở ba địa điểm chính xung quanh Phôn-xa-vẳn. Địa điểm 1: Bạn
Ang. Địa điểm 2: Lắt Sén. Địa điểm 3: Bạn Sua, theo thứ tự cách
Phôn-Xa-Vẳn 10km, 23km và 28km.
Phôn-sa-vẳn thanh bình trong thung lũng
Thời kỳ chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, cánh đồng chum là nơi chịu
nhiều bom đạn và nóng bỏng nhất nước Lào. 10 năm không quân Mỹ liên tục
oanh tạc Xiêng Khoảng, hòng tiêu diệt Pathet Lào và ngăn chặn hậu cần
của miền Bắc tiếp tế vào Nam qua đường mòn Hồ Chí Minh. Với con số
580.344 phi vụ, trung bình 8 phút/phi vụ, 24/24 giờ trong ngày, từ
1964-1973, khối lượng bom Mỹ rải xuống nơi này đủ để mỗi người dân chịu
350 tấn bom.
Bề mặt cao nguyên như trên mặt trăng, chi chít ao hồ nhân tạo to nhỏ
khác nhau. Ngày nay, mỗi năm vẫn còn khoảng 50 người dân Lào thiệt mạng
hay trở thành thương tật bởi những quả bom chưa nổ này.
Bãi bom chưa nổ
Vì vậy, bom đạn đã trở thành một “sản vật” quen thuộc đối với người dân
nơi đây. Trong khách sạn chúng tôi nghỉ lại điềm nhiên có mặt những
chiếc gạt tàn thuốc làm bằng vỏ bom bi: hình quả ổi, quả dứa… màu vàng,
màu bạc… Thậm chí vỏ bom tấn, bom B52 còn được dùng như vật liệu xây
dựng, vật trang trí trong mỗi ngôi nhà, khu vườn nơi đây.
Vỏ bom như một vật trang trí
Bạn Ang cách Phôn-Xa-Vẳn khoảng 10km về phía tây nam là nơi thu hút
khách du lịch nhiều nhất. Địa điểm này nằm trên một ngọn đồi có độ cao
khoảng 1.000m, cây cối thưa thớt. Một khoảng đất trống làm chỗ đậu xe
đồng thời là nơi bán vé và đồ lưu niệm. Lối lên là những bậc thang làm
bằng đá núi và bêtông. Leo qua bậc thang cuối cùng: cả một cánh đồng
chum hiện ra trước mắt. Tôi bước gấp gáp, thế là đã được tận mắt nhìn,
tận tay sờ được những chiếc chum bằng đá huyền thoại!
Bãi chum ở địa điểm 1: Bạn Ang
Chum đứng rải rác từng nhóm, đủ loại to nhỏ cao thấp, hình dạng khác
nhau. Nhóm đứng phơi giữa trời, nhóm ẩn mình trong vòm cây xanh. Cái
đứng, cái nghiêng, cái chìm xuống một nửa. Ở địa điểm này có 250 chum và
duy nhất 1 cái có nắp.
Chỉ còn một chiếc chum có nắp
Ngày nay trên cao nguyên cánh đồng chum cỏ xanh mênh mông, yên tĩnh
thanh bình. Trên vùng đất phẳng xen một vài ngọn núi đồi nằm rải rác là
khoảng hơn 650 chiếc chum đá khổng lồ có độ cao từ 1-3,5m và đường kính
trên dưới 1m. Chiếc lớn nặng tới hơn 14 tấn với niên đại khoảng 2.500
năm đến 3.000 năm.
Một điều bí ẩn là những ngọn núi ở cách đây ít nhất mấy chục cây số, vậy
người cổ xưa đã chế tác những chiếc chum này từ các khối đá trong thiên
nhiên từ nơi nào và chuyển đến đây bằng cách nào?
Một bí ẩn nữa cũng chưa có lời giải đáp: những chiếc chum này được làm ra để làm gì? Cũng đã có những giả thiết:
1. Những chiếc chum khổng lồ này được làm trong thời gian trị vì của thủ
lĩnh Khun Chương và dùng để đựng thức ăn, ủ rượu cho quân lính.
2. Những chiếc chum này dùng để làm mộ táng các vua quan, tù trưởng
trong giai đoạn đó. Vị trí trong xã hội càng cao thì chum càng lớn. Cùng
với thời gian, số chum này một nhiều tạo nên cánh đồng chum huyền thoại
ngày nay.
Cánh đồng chum giữa bạt ngàn nắng gió cao nguyên
Hiện nay các nhà khảo cổ, nghiên cứu về cánh đồng chum nghiêng về giả
thiết thứ 2 nhiều hơn. Theo một nhà sử học Pháp, bà Madeleinen Colani,
người đã đến cánh đồng chum từ năm 1930 dày công nghiên cứu, những chiếc
chum khổng lồ này không phải là những chum ủ rượu. Chẳng lẽ lại mất
công đục đá tảng làm những cái chum chỉ để ủ rượu ăn mừng vì để làm một
cái chum mất không ít thời gian và công sức?
Bà đưa ra giả thuyết mỗi cái chum là một cái quách chôn người chết khi
phát hiện những mảnh xương, răng người trong những chiếc chum khổng lồ
này và rải rác xung quanh. Hơn thế nữa, trong một núi đá vôi gần Bạn
Ang, bà phát hiện một hang động xuyên thẳng lên đỉnh đồi như ống khói,
vách động còn dấu vết ám khói đen và cho đó là một lò hỏa thiêu.
Hang thông thiên
Có điều khi nghiên cứu, phân tích carbon những xương tìm được, các nhà
khoa học thấy rằng tuổi xương vào khoảng 3.000 năm còn tuổi chum thì ít
hơn thế! Và bí ẩn vẫn là bí ẩn! Các nhà khảo cổ và sử học của Lào đang
đề nghị UNESCO đưa cánh đồng chum vào danh sách di sản văn hóa thế giới.
Giờ đây, cánh đồng chum là nơi thu hút khách du lịch từ khắp nơi trên
thế giới.
Khách du lịch tham quan cánh đồng chum
Đến thăm động có hang thông lên trời, anh bạn Lào đi cùng cho biết: đây
từng là nơi trú ẩn của bộ đội Pathet Lào và bộ đội tình nguyện Việt Nam
trong thời kỳ chiến tranh. Do thời gian có hạn và đường đi còn khó khăn
nên chúng tôi không đến được 2 địa điểm còn lại.
Về phía nam, cách Xiêng Khoảng 1km, trên một ngọn đồi có hai tượng đài
kỷ niệm được xây dựng theo phong cách truyền thống của Lào: “Ghi công
các anh hùng liệt sĩ” và “Tình đoàn kết chiến đấu Lào - Việt Nam”. Người
dân địa phương kể cho chúng tôi nghe về những kỷ niệm keo sơn, đặc biệt
của bộ đội Pathét Lào và quân tình nguyện Việt Nam cùng chung vai sát
cánh trong hai cuộc kháng chiến chống kẻ thù chung của hai dân tộc Lào -
Việt.
Hang có đường thông lên trời, là nơi trú bom của bộ đội Việt - Lào
Cách Phôn-Xa-Vẳn 52km về phía bắc thuộc huyện Mường Khăm gần giáp tỉnh
Hủa Phăn có hai suối nước nóng Ban Nọi (suối nhỏ) và Ban Nhầy (suối lớn)
nhiệt độ lên tới 60oC. Một điểm khác biệt của Xiêng Khoảng so với các
nơi khác trên đất Lào là ít chùa hơn. Chùa Phiawt được xây dựng từ năm
1564 nhưng chiến tranh đã phá hủy gần như toàn bộ. Xiêng Khoảng hấp dẫn
khách du lịch bốn phương bởi cảnh quan hoang sơ, thiên nhiên trong lành,
nguyên thủy.
… Chúng tôi rời cánh đồng chum khi bóng chiều đã bảng lảng, khách du
lịch đã vãn. Sương lạnh bắt đầu len lỏi tràn về. Ngoái cổ nhìn lại,
những chiếc chum đá vẫn lặng lẽ nhẫn nại chôn chân trên cánh đồng. Nghe
gió về hiu hắt, lòng bỗng thấy bâng khuâng. Bí ẩn và hiện hữu cùng tồn
tại nơi đây. Thuở nào xa xưa, cánh đồng đã chứng kiến sự ra đời và tồn
tại của những chiếc chum đá. Nghe như tiếng gươm giáo và vó ngựa, tiếng
reo hò thoảng trong gió chiều, trong sương bạc…
Đá ngàn đời vẫn lặng lẽ ôm giấu sự thật và chẳng thể cất lời. Thấy cuộc
đời chỉ là một thoáng ngắn ngủi, chỉ có đất trời là mãi mãi trường
tồn…